پدر چای ایران که بود ؟

لاهیجان يکي از قديمي ‌ترين و زيباترين شهرهاي استان گيلان است که به “شهر چاي” شهرت دارد.قدمت استفاده از چای و کشت و تولید آن در جهان حدود ۵۰۰۰ سال می‌باشد.انتقال چای ابتدا از جاده ابریشم توسط چینی ها انجام می شد و به تدریج کشت و تولید آن در هندوستان رونق یافت و از راههای بازرگانی جنوب به ایران نیز وارد می شد.برای اینکه کشت و مصرف چای در همه طبقات عمومی شود سختی ها و محدودیت های زیادی کشیده شد تا سرانجام حاج محمد قوانلو ملقب به کاشف السلطنه به تشویق مظفرالدین شاه قاجار، گام بلندی در این راستا برداشت.
آقای قوانلو، ملقب به كاشف السلطنه و مشهور به چايكار؛ فرزند اسدالله ميرزا در (۱۲۴۴ هجری شمسی) در شهرستان تربت حيدريه متولد شد.
 


وی با سمت دبير دومي به سفارت ايران در فرانسه اعزام شد و در رشته حقوق دانشگاه سوربن فرانسه به تحصیل پرداخت.
او پس از قتل ناصرالدين شاه به ايران بازگشت و به سمت کنسول ايران در هند انتخاب شد. او هنگام اقامت در هند با صنعت چاي و كشت آن، در آن كشور آشنا شد و آن را فراگرفت و هنگامي كه به ايران بازگشت مقدار زيادي تخم چاي و قلم گياه آن را با خود آورد و كشت چاي را در منطقه گيلان آغاز كرد و رونق داد.
او که قبلا موقعیت و حاصلخیزی زمین‌های گیلان را بررسی نموده و لاهیجان وتنکابن را مناسب کشت این محصول دیده بود، بذرها و نهال های چای را به این دو شهر منتقل نمود و به این ترتیب نخستین باغهای چای در سال ۱۲۷۹ شمسی در شمال کشور احداث گردید. امروزه کشت چای از تنکابن تا رضوانشهر تالش گسترش یافته است.چند سال بعد احداث اولین کارخانه چای کشور به پیشنهاد کاشف السلطنه در مجلس تصویب شد. او کتابی به عنوان «رساله دستورالعمل زراعت چای»به چاپ رساند و به صورت عملی مراحل کشت و تولید چای، نحوه چیدن برگ چای، انتخاب و درجه بندی چای، و همچنین روش مالش و خشک کردن و چشیدن چای را به کارگران آموخت.
 

در كابينه دوم سپهسالار به سمت معاون رئيس الوزراء منصوب شد با روي كار آمدن رضاخان به رياست سازمان چاي كشور رسيد. از اين به بعد كاشف السلطنه يكسره به كار چاي و چايكاري پرداخت. او مقاديري بذر چاي، ماشين آلات كشاورزي و تعدادي كارشناس متخصص از چين وارد كرد و تحولي در صنعت چاي كشور ايجاد نمود. در ۱۳۰۷ ه- ش هنگام بازگشت از هندوستان كه براي خريد بذر و ماشين آلات چاي به آنجا رفته بود، در راه تهران در اثر تصادف درگذشت.

پیکر او بنا به وصيتش در تپه هاي چاي لاهيجان دفن شد كه اكنون آرامگاهش به موزه چاي تبديل شده است.
سنگ مزار کاشف به رنگ قهوه‌اي در ابعاد ۷۸ در۱۷۲ سانتي ‌متر و با خط نستعليق داراي چنين نوشته‌اي است: “هوالباقي – جايگاه و مزار شاهزاده حاجي محمد ميرزا کاشف‌السلطنه چايکار است که پس از اتمام تحصيلات در اروپا در سنه ۱۳۱۴ ه- ش در سن ۳۵ سالگي به سمت ژنرال کنسول هندوستان رفت و در ضمن اقامت در آن سرزمين، فن زراعت چاي را آموخته و اين محصول گرانبها را با هزاران مشقت به رسم ارمغان به وطن عزيز خود آورد.”
آرامگاه کاشف‌السلطنه و موزه تاريخ چاي ايران، متعلق به دوره معاصر بوده و داراي شماره ثبت ملي ۱۷۶۹ سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري کشور است.
در موزه تاريخ چاي ايران ۵۳۲ قلم اشياي تاريخي مربوط به صنعت چای ثبت شده است.
  • 05 مهر 1397
طراحی سایت : رسانه گستر © 2002 - 2020